Op de kelk is een tafereel te zien van twee heren die pijp roken aan een tafel voor een brandende open haard. Op tafel staan een fles en een glas. Boven de haard zijn de letters ‘SPQF’ gegraveerd, een afkorting van Senatus Populusque Franekerensis: het stadsbestuur en de burgers van Franeker.
Aan de andere zijde van het glas staat de tekst:
‘STUDIOSI FRANEQERAE VIVAT SEMPER’
Oftewel: Lang leve de studenten van Franeker.
Het glas dateert uit het midden van de 18e eeuw en is vermoedelijk een Nederlands sodaglas of een Duits glas dat speciaal voor de Nederlandse markt werd gemaakt.
Een bruisend studentenleven
Het studentenleven in het 18e-eeuwse Franeker verliep niet altijd rustig. Verhalen vertellen over studenten die zich misdroegen, ruiten bij professoren ingooiden en soms zelfs met de plaatselijke bevolking op de vuist gingen.
Toch laat dit glas een andere kant van het studentenleven zien. De universiteit en haar studenten waren van grote betekenis voor Franeker. De aanwezigheid van de universiteit gaf de stad aanzien en bracht inkomsten met zich mee. Het stadsbestuur had dan ook alle reden om de studenten te waarderen.
Wanneer en door wie het glas precies werd gebruikt, is niet bekend. Het is goed mogelijk dat ermee werd geproost bij de start van een nieuw studiejaar, bijvoorbeeld om nieuwe studenten welkom te heten. Een mooie gedachte, maar voorlopig blijft het een goed bewaard geheim van het glas.
Bijzondere radgravure
Ook de manier waarop het glas is versierd, is bijzonder. Bij een radgravure gebruikte de graveur een klein tandwieltje dat met de voet in beweging werd gebracht. Daarmee werd het patroon in het glas geschuurd.
De afbeelding op het glas is opvallend verfijnd. Conservator Josse Pietersma vermoedt daarom dat het stadsbestuur het glas waarschijnlijk al met de afbeelding heeft gekocht en de tekst later door een plaatselijke graveur heeft laten toevoegen. De kwaliteit van de gravure en de tekst verschilt namelijk aanzienlijk.
Te bewonderen in Museum Martena
Het gelegenheidsglas is dankzij de bruikleen van de Ottema-Kingma Stichting nu in Museum Martena te bewonderen. Het object vertelt niet alleen over de voormalige Franeker Universiteit, maar ook over de bijzondere relatie tussen de universiteit, de studenten en de stad.
Bekijk het glas vanaf vandaag in de Universiteitszaal van Museum Martena.